هوش مصنوعی در نرمافزارهای سازمانی؛ رونمایی راهکاران آیند چه پیامی برای بازار ERP ایران دارد؟

در ماههای اخیر، هوش مصنوعی به یکی از موضوعات مهم صنعت نرمافزارهای سازمانی ایران تبدیل شده است. معرفی «راهکاران آیند» از سوی همکاران سیستم، نمونهای از این تغییر جهت است؛ حرکتی که نشان میدهد رقابت در بازار ERP بهتدریج از ارائه مجموعهای از ماژولهای یکپارچه، به سمت هوشمندسازی فرایندها، دسترسی بهتر به اطلاعات و پشتیبانی از تصمیمگیری حرکت میکند.
بر اساس گزارش دیجیاتو از مجمع سالانه همکاران سیستم، «راهکاران آیند» بهعنوان نسل جدید نرمافزارهای سازمانی این شرکت معرفی شده است؛ محصولی که بر پایه ERP و با تمرکز بر فناوریهای ابری و هوش مصنوعی توسعه یافته است. این رویکرد، پرسش مهمی را برای مدیران و تصمیمگیرندگان مطرح میکند: در زمان انتخاب یا ارتقای نرمافزار سازمانی، هوش مصنوعی چه نقشی باید داشته باشد و چگونه میتوان ارزش واقعی آن را سنجید؟
در این مقاله، ابتدا این رویداد را مرور میکنیم، سپس تأثیر هوش مصنوعی بر آینده نرمافزارهای سازمانی را بررسی خواهیم کرد و در نهایت، معیارهایی کاربردی برای ارزیابی این قابلیتها ارائه میدهیم.
رونمایی از راهکاران آیند؛ چه اتفاقی افتاد؟
همکاران سیستم در مجمع سالانه خود در خرداد ۱۴۰۵، «راهکاران آیند» را بهعنوان نسل جدید محصولات سازمانی معرفی کرد. در گزارش منتشرشده از این رویداد، توسعه راهکارهای ابری و مبتنی بر هوش مصنوعی از محورهای سرمایهگذاری این شرکت عنوان شده است.
بر اساس توضیحات منتشرشده، راهکاران آیند بر پایه هسته ERP طراحی شده و فناوریهای ابری و هوش مصنوعی را در کنار قابلیتهایی مانند مدیریت ارتباط با مشتری (CRM) و ارتباط میان کسبوکارها قرار میدهد. هدف اعلامشده این رویکرد، فراهمکردن بستری برای هوشمندسازی فرایندهای کسبوکار، دسترسی سریعتر به اطلاعات و پشتیبانی از تصمیمگیری است.
نکته مهم در این معرفی، صرفاً اضافهشدن یک قابلیت هوش مصنوعی به یک نرمافزار موجود نیست؛ بلکه تأکید بر نقش این فناوری در مسیر توسعه نسل جدید محصولات سازمانی است.
البته معرفی یک محصول و اعلام رویکرد فناورانه آن، بهتنهایی برای ارزیابی عملکرد واقعی کافی نیست. میزان اثربخشی قابلیتها، دامنه استفاده از آنها، کیفیت نتایج و تناسبشان با نیازهای صنایع مختلف، موضوعاتی هستند که باید با بررسی مستندات فنی و سناریوهای عملی مشخص شوند.
چرا هوش مصنوعی به موضوع مهمی در بازار ERP تبدیل شده است؟
نرمافزارهای برنامهریزی منابع سازمانی یا ERP، با هدف یکپارچهسازی اطلاعات و فرایندهای بخشهای مختلف سازمان به کار میروند. این سیستمها میتوانند اطلاعات مالی، خرید، فروش، انبار، منابع انسانی و سایر حوزههای عملیاتی را در بستری مرتبط مدیریت کنند.
با این حال، دسترسی به اطلاعات یکپارچه همیشه به معنای استفاده مؤثر از آنها نیست. مدیران همچنان باید گزارشها را بررسی کنند، ارتباط میان شاخصها را بفهمند، مغایرتها را پیگیری کنند و از میان گزینههای مختلف تصمیم بگیرند.
هوش مصنوعی میتواند در برخی از این مراحل نقش مکمل داشته باشد؛ برای مثال، به کاربران در جستوجوی اطلاعات، خلاصهسازی گزارشها، شناسایی الگوها یا انجام فعالیتهای تکراری کمک کند. البته نوع و میزان این کمک به قابلیتهای پیادهسازیشده، کیفیت دادهها و سطح دسترسی سیستم بستگی دارد.
۱. حرکت از ثبت اطلاعات به استفاده از اطلاعات
در بسیاری از سازمانها، حجم قابلتوجهی از زمان کارکنان صرف ثبت، استخراج و آمادهسازی اطلاعات میشود. پس از تهیه گزارش نیز ممکن است برای یافتن پاسخ یک پرسش مدیریتی، نیاز به بررسی چند گزارش مختلف باشد.
در چنین شرایطی، یکی از کاربردهای بالقوه هوش مصنوعی، سادهترکردن دسترسی به اطلاعات موجود است. برای نمونه، مدیر میتواند بهجای جستوجوی دستی در چند گزارش، پرسش مشخصی درباره وضعیت یک شاخص مطرح کند و در صورت پشتیبانی سیستم، پاسخ یا خلاصهای مبتنی بر دادههای مرتبط دریافت کند.
ارزش این قابلیت زمانی بیشتر میشود که پاسخ، به دادههای معتبر و قابلردیابی متکی باشد و کاربر بتواند مبنای نتیجه را بررسی کند.
۲. کاهش فعالیتهای تکراری و زمانبر
برخی فرایندهای سازمانی از مجموعهای از فعالیتهای تکراری تشکیل شدهاند؛ از بررسی اولیه اطلاعات گرفته تا دستهبندی درخواستها، استخراج دادهها یا تهیه خلاصه گزارشها.
در صورت طراحی و پیادهسازی مناسب، هوش مصنوعی میتواند بخشی از این فعالیتها را خودکار یا سادهتر کند. این موضوع لزوماً به معنای حذف کامل نقش نیروی انسانی نیست؛ در بسیاری از فرایندها، بررسی، تأیید و مسئولیت تصمیم نهایی همچنان باید بر عهده افراد مجاز باقی بماند.
برای مثال، اگر سیستمی بتواند مغایرتهای احتمالی میان اطلاعات یک سفارش و فاکتور مرتبط را شناسایی کند، کارشناس میتواند بررسی خود را بر موارد نیازمند توجه متمرکز کند. با این حال، شناسایی مغایرت و تأیید نهایی آن دو وظیفه متفاوتاند و باید بهروشنی از یکدیگر تفکیک شوند.
۳. پشتیبانی از تصمیمگیری مدیران
یکی از کاربردهای مهم هوش مصنوعی در محیطهای سازمانی، کمک به تحلیل اطلاعات و ارائه دید روشنتر از وضعیت موجود است.
فرض کنید مدیر مالی میخواهد علت تغییر هزینههای یک واحد را بررسی کند. دسترسی به اطلاعات دقیق و یکپارچه، شرط اولیه این تحلیل است؛ اما ابزارهای هوشمند میتوانند در صورت برخورداری از دادهها و قابلیتهای لازم، به خلاصهسازی اطلاعات، مقایسه دورهها یا طرح پرسشهای تکمیلی کمک کنند.
با این حال، باید میان «پشتیبانی از تصمیمگیری» و «تصمیمگیری مستقل» تفاوت قائل شد. پیشنهاد یک سیستم هوشمند، جایگزین بررسی شرایط کسبوکار، محدودیتهای اجرایی و قضاوت مدیر نیست.
آیا هر نرمافزار مجهز به هوش مصنوعی، یک نرمافزار هوشمند سازمانی است؟
خیر. وجود یک ابزار مبتنی بر هوش مصنوعی در کنار نرمافزار سازمانی، لزوماً به معنای یکپارچگی آن با فرایندهای اصلی نیست.
برای درک این تفاوت، دو حالت را در نظر بگیرید.
در حالت اول، کاربر اطلاعات را از نرمافزار استخراج میکند، در ابزار دیگری قرار میدهد، پاسخ میگیرد و سپس نتیجه را بهصورت دستی به فرایند کاری خود برمیگرداند. این روش ممکن است در بعضی فعالیتها مفید باشد، اما همچنان به جابهجایی اطلاعات میان ابزارها وابسته است.
در حالت دوم، قابلیت هوشمند در چارچوب فرایند سازمانی و با رعایت مجوزهای دسترسی کاربر عمل میکند. برای مثال، ممکن است بتواند به اطلاعات مجاز دسترسی داشته باشد، گزارشی متناسب با پرسش کاربر ارائه کند یا مرحلهای از یک فرایند را با نظارت فرد مسئول سادهتر کند.
تفاوت اصلی در این است که قابلیت هوشمند تا چه اندازه با دادهها، نقشهای سازمانی و جریان واقعی کار ارتباط دارد.
البته حتی یکپارچگی فنی نیز بهتنهایی کیفیت خروجی را تضمین نمیکند. پاسخ دقیق، امنیت اطلاعات، امکان بررسی نتیجه و تناسب قابلیت با نیاز واقعی سازمان همچنان اهمیت دارند.
نقش کیفیت دادهها در موفقیت هوش مصنوعی سازمانی
یکی از موضوعاتی که هنگام بررسی نرمافزارهای مجهز به هوش مصنوعی نباید نادیده گرفته شود، کیفیت دادههای سازمان است.
اگر اطلاعات خرید، فروش، انبار و مالی ناقص، ناسازگار یا با تأخیر ثبت شوند، تحلیل آنها نیز ممکن است تصویر دقیقی از وضعیت کسبوکار ارائه نکند. هوش مصنوعی بهخودیخود نمیتواند تمام مشکلات ناشی از دادههای نامعتبر را برطرف کند.
برای مثال، اگر کدهای یک کالای مشخص در چند واحد سازمانی به شکلهای متفاوت ثبت شده باشند، سیستم پیش از تحلیل ارتباط میان خرید، موجودی و فروش باید بتواند این تفاوتها را تشخیص دهد یا از کاربر برای رفع ابهام کمک بگیرد.
به همین دلیل، پیش از استفاده گسترده از قابلیتهای هوشمند، سازمان بهتر است چند موضوع را بررسی کند:
- آیا دادههای موردنیاز در سیستم ثبت میشوند؟
- آیا اطلاعات بخشهای مختلف با یکدیگر سازگارند؟
- آیا مسئولیت ثبت و اصلاح دادهها مشخص است؟
- آیا دسترسی به اطلاعات بر اساس نقش و مجوز کاربران کنترل میشود؟
- آیا نتایج تولیدشده توسط سیستم قابل بررسی و ارزیابی هستند؟
پاسخ به این پرسشها کمک میکند سازمان، آمادگی واقعی خود را برای استفاده از هوش مصنوعی ارزیابی کند.
هوش مصنوعی در پارسان؛ دستیار هوشمند پارسا چه جایگاهی دارد؟
در پارسان، دستیار هوشمند «پارسا» بهعنوان یکی از مسیرهای استفاده از هوش مصنوعی در راهکارهای نرمافزاری معرفی شده است. بر اساس توضیحات ارائهشده درباره این راهکار، هدف آن فراهمکردن امکان تعامل گفتوگومحور با اطلاعات و قابلیتهای مرتبط با برخی زیرسیستمهای سازمانی است.
اهمیت چنین رویکردی در این است که کاربران برای دریافت اطلاعات موردنیاز خود، در صورت پشتیبانی سیستم از درخواستشان، بتوانند از زبان طبیعی استفاده کنند؛ بهجای آنکه همیشه مسیرهای متعدد نرمافزار را بهصورت دستی طی کنند.
برای نمونه، در یک سناریوی سازمانی، مدیر ممکن است بخواهد وضعیت مجموعهای از پروندهها یا اطلاعات مرتبط با یک حوزه مشخص را بررسی کند. یک دستیار هوشمند متصل به اطلاعات مجاز آن حوزه میتواند در یافتن یا خلاصهسازی اطلاعات به او کمک کند؛ البته نتیجه به دامنه قابلیتهای پیادهسازیشده و سطح دسترسی کاربر بستگی دارد.
رویکرد گفتوگومحور زمانی ارزشمندتر میشود که به دادههای مرتبط متکی باشد، محدودیتهای خود را روشن کند و امکان بررسی پاسخ را فراهم آورد.
برای آشنایی بیشتر با این راهکار، میتوانید صفحه پارسا، دستیار هوشمند پارسان را مطالعه کنید.
همچنین برای بررسی جایگاه یکپارچگی اطلاعات و فرایندها در راهکارهای سازمانی پارسان، صفحه نرمافزار ERP پارسان را ببینید.
هنگام انتخاب ERP مجهز به هوش مصنوعی، چه پرسشهایی باید مطرح کنیم؟
با افزایش توجه به هوش مصنوعی، مقایسه نرمافزارهای سازمانی صرفاً بر اساس تعداد قابلیتهای اعلامشده، تصویر کاملی از ارزش آنها به دست نمیدهد. بهتر است سازمانها قابلیتهای هوشمند را در ارتباط با نیازها، دادهها و فرایندهای واقعی خود ارزیابی کنند.
۱. این قابلیت دقیقاً چه مسئلهای را حل میکند؟
از ارائهدهنده بخواهید یک مسئله مشخص را توضیح دهد. آیا قابلیت موردنظر زمان تهیه گزارش را کاهش میدهد؟ دسترسی به اطلاعات را سادهتر میکند؟ در شناسایی مغایرتها کمک میکند یا بخشی از فعالیتهای تکراری را خودکار میسازد؟
هرچه مسئله روشنتر باشد، ارزیابی نتیجه نیز آسانتر خواهد بود.
۲. قابلیت هوشمند به چه دادههایی دسترسی دارد؟
مشخص کنید ابزار از کدام دادهها استفاده میکند و آیا میتواند به اطلاعات موردنیاز سناریوی شما دسترسی داشته باشد یا خیر. همچنین بپرسید آیا پاسخها به دادههای واقعی سازمان متکیاند یا بر اساس اطلاعات عمومی تولید میشوند.
۳. امنیت و محرمانگی اطلاعات چگونه مدیریت میشود؟
پیش از اتصال ابزار هوشمند به دادههای سازمان، باید درباره محل پردازش اطلاعات، نحوه نگهداری دادهها، مجوزهای دسترسی و سیاستهای استفاده از اطلاعات سؤال کنید.
بهویژه در حوزههایی مانند امور مالی، منابع انسانی و اطلاعات حقوقی، دسترسی کاربران باید با مسئولیت و سطح مجاز فعالیت آنها هماهنگ باشد.
۴. امکان بررسی و تأیید خروجی وجود دارد؟
در کاربردهای حساس، صرف دریافت یک پاسخ کافی نیست. باید مشخص باشد که کاربر چگونه میتواند نتیجه را بررسی کند، اطلاعات مبنا را ببیند و در صورت نیاز آن را اصلاح یا تأیید کند.
۵. عملکرد سیستم چگونه سنجیده میشود؟
پیش از خرید یا توسعه قابلیت، شاخصهای ارزیابی را مشخص کنید. برای مثال، میتوانید زمان انجام یک فعالیت، میزان خطا، تعداد مراحل دستی یا کیفیت پاسخ به پرسشهای مشخص را پیش و پس از استفاده مقایسه کنید.
بهتر است ارزیابی با یک سناریوی واقعی و دادههای مجاز انجام شود؛ نه فقط با یک نمایش عمومی که لزوماً شرایط روزمره سازمان را بازتاب نمیدهد.
۶. هزینه و پیچیدگی اجرای راهکار چقدر است؟
ارزیابی فقط به قابلیتهای نرمافزار محدود نمیشود. زمان پیادهسازی، آمادهسازی دادهها، آموزش کاربران، نگهداری، هزینههای احتمالی و نیاز به تغییر فرایندها نیز باید در نظر گرفته شوند.
جمعبندی؛ ارزش هوش مصنوعی در حل مسئلههای واقعی سازمان است
معرفی راهکاران آیند نشان میدهد که هوش مصنوعی و فناوریهای ابری به بخشی از مسیر توسعه نرمافزارهای سازمانی در ایران تبدیل شدهاند. این روند میتواند انتظارات سازمانها از ERP را تغییر دهد و موضوعاتی مانند دسترسی سریعتر به اطلاعات، خودکارسازی فعالیتها و پشتیبانی از تصمیمگیری را پررنگتر کند.
با این حال، ارزش واقعی یک راهکار هوشمند صرفاً با نام فناوری یا تعداد قابلیتهای اعلامشده مشخص نمیشود. کیفیت دادهها، ارتباط با فرایندهای واقعی، امنیت اطلاعات، قابلیت بررسی نتایج و تناسب راهکار با نیازهای سازمان، همگی در ارزیابی آن نقش دارند.
برای سازمانهایی که قصد انتخاب یا ارتقای نرمافزار سازمانی را دارند، نقطه شروع مناسب این است که بهجای پرسیدن «این نرمافزار چه قابلیت هوش مصنوعیای دارد؟»، ابتدا بپرسند: «کدام مسئله سازمان ما باید با کمک این قابلیت بهتر حل شود؟»
پس از مشخصشدن مسئله، میتوان راهکارهای موجود را بر اساس سناریوهای واقعی مقایسه کرد و درباره ارزش سرمایهگذاری تصمیم دقیقتری گرفت.
اگر قصد دارید با رویکرد پارسان در یکپارچهسازی اطلاعات سازمانی و دستیار هوشمند پارسا بیشتر آشنا شوید، صفحات دستیار هوشمند پارسان و نرمافزار ERP پارسان را بررسی کنید یا برای آشنایی با راهکارهای متناسب با نیاز سازمان خود، درخواست جلسه دمو ثبت کنید.











